Giá xăng dầu tăng khủng khiếp

Từ 15h ngày 5/3/2026, Liên Bộ Công Thương – Tài chính đã điều chỉnh tăng mạnh giá bán lẻ xăng dầu trong nước. Đây là động thái phản ánh diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu.

• Xăng E5 RON 92 tăng 1.926 đồng/lít, đạt mức 21.449 đồng/lít.
• Xăng RON 95-III tăng 2.189 đồng/lít, lên mức 22.340 đồng/lít.
• Dầu diesel 0.05S tăng 3.758 đồng/lít, đạt mức 23.037 đồng/lít.
• Dầu hỏa tăng 7.132 đồng/lít, lên mức 26.601 đồng/lít. Đây là mức tăng cao nhất đối với dầu hỏa kể từ năm 2019.
• Dầu mazut 180CST 3.5S tăng 1.807 đồng/kg, đạt mức 17.496 đồng/kg.

Nguyên nhân chính dẫn đến đợt tăng giá này được xác định là do căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, đặc biệt là các cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, gây lo ngại về gián đoạn nguồn cung và hoạt động vận chuyển dầu mỏ. Tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, cũng khiến hàng trăm tàu chở dầu mắc kẹt, làm đình trệ hoạt động hàng hải.

Ngoài ra, một số quốc gia sản xuất dầu lớn như Iraq đã cắt giảm sản lượng do thiếu kho chứa, và Qatar tạm ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) do tàu không thể đi qua eo biển Hormuz. Mặc dù tồn kho dầu thô của Mỹ tăng và OPEC+ nhất trí tăng sản lượng khai thác từ tháng 4, những yếu tố này không đủ để bù đắp lo ngại về gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.

Trên thị trường thế giới, giá dầu Brent và WTI đã tăng mạnh trong các phiên giao dịch

Ngày 5 tháng 3 năm 2026 đã trở thành một cột mốc đáng nhớ đối với chi phí sinh hoạt và kinh doanh tại Việt Nam, khi Liên Bộ Công Thương – Tài chính công bố đợt điều chỉnh giá xăng dầu tăng mạnh chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây. Với mức tăng từ 1.807 đồng đến 7.132 đồng/lít/kg tùy mặt hàng, cú sốc giá này không chỉ gây bất ngờ cho người tiêu dùng mà còn đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát và chi phí sản xuất đang chịu áp lực lớn. Đây là lần tăng giá thứ hai liên tiếp chỉ trong vòng chưa đầy một tuần sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khiến nhiều người lo ngại về gánh nặng tài chính và sự ổn định của thị trường.

Việc giá xăng dầu biến động mạnh không chỉ là câu chuyện riêng của Việt Nam mà còn phản ánh xu hướng toàn cầu. Tuy nhiên, với đặc thù nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và cơ chế điều hành giá có sự quản lý của nhà nước, mỗi đợt tăng giá đều có những tác động sâu rộng và cần được phân tích kỹ lưỡng để hiểu rõ nguyên nhân, hệ quả và những giải pháp tiềm năng.

Quyết định điều chỉnh giá ngày 5 tháng 3 năm 2026: Mức tăng “khủng khiếp”

Vào lúc 15 giờ ngày 5 tháng 3 năm 2026, Liên Bộ Công Thương – Tài chính đã chính thức công bố mức điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu áp dụng trên toàn quốc. Quyết định này đã gây chấn động thị trường bởi biên độ tăng giá rất lớn, đặc biệt đối với một số mặt hàng chủ lực.

Cụ thể, mức tăng giá cho từng loại sản phẩm được công bố như sau:

• Xăng E5 RON 92: Tăng 1.926 đồng/lít, đưa giá bán lẻ lên mức không cao hơn 21.449 đồng/lít.
• Xăng RON 95-III: Tăng 2.189 đồng/lít, với giá bán lẻ không cao hơn 22.340 đồng/lít. Đây là mức giá cao nhất của RON 95 kể từ tháng 3 năm 2022.
• Dầu diesel 0.05S: Tăng 3.758 đồng/lít, giá bán không cao hơn 23.037 đồng/lít. Tương tự xăng RON 95, giá dầu diesel cũng đạt mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2022.
• Dầu hỏa: Tăng 7.132 đồng/lít, đẩy giá bán lẻ lên không cao hơn 26.601 đồng/lít. Đây là mức tăng kỷ lục chưa từng có đối với mặt hàng dầu hỏa trong một kỳ điều hành.
• Dầu mazut 180CST 3.5S: Tăng 1.807 đồng/kg, giá bán không cao hơn 17.496 đồng/kg.

Một điểm đáng chú ý trong kỳ điều hành này là Liên Bộ đã quyết định không trích lập và không chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) đối với tất cả các mặt hàng. Điều này có nghĩa là toàn bộ mức tăng của giá xăng dầu thế giới đã được phản ánh trực tiếp vào giá bán lẻ trong nước, không có sự “đệm” từ quỹ BOG như những lần trước, càng làm cho mức tăng trở nên rõ rệt và đột ngột hơn.

Diễn biến giá xăng dầu từ đầu năm 2026 và bức tranh tổng thể

Đợt tăng giá ngày 5 tháng 3 năm 2026 không phải là một sự kiện đơn lẻ mà là đỉnh điểm của một chuỗi biến động giá đã diễn ra từ đầu năm. Kể từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường xăng dầu trong nước đã trải qua tổng cộng 10 phiên điều chỉnh giá. Nhìn vào bức tranh tổng thể, có thể thấy rõ xu hướng tăng chiếm ưu thế:

• Đối với xăng RON 95 và E5 RON 92: Đã có 6 lần tăng và 4 lần giảm. Mặc dù có những đợt giảm giá, nhưng các đợt tăng thường có biên độ lớn hơn, đặc biệt là hai đợt tăng liên tiếp sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Cụ thể, vào ngày 26 tháng 2 năm 2026, giá xăng dầu cũng đã được điều chỉnh tăng mạnh gần 1.000 đồng/lít, tạo tiền đề cho đợt tăng kỷ lục vào ngày 5 tháng 3.
• Đối với dầu diesel: Số lần tăng còn áp đảo hơn, với 8 lần tăng và chỉ 2 lần giảm. Điều này cho thấy áp lực tăng giá đối với mặt hàng dầu diesel là rất lớn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến ngành vận tải và sản xuất.

Các mốc thời gian quan trọng giúp chúng ta hình dung rõ hơn về sự biến động này:

• Ngày 26 tháng 2 năm 2026: Giá xăng dầu tăng mạnh gần 1.000 đồng/lít, mở đầu cho chuỗi tăng giá sau Tết.
• Ngày 5 tháng 3 năm 2026: Đỉnh điểm của đợt tăng giá, với dầu hỏa tăng kỷ lục hơn 7.000 đồng/lít, và giá xăng RON 95 cùng dầu diesel đạt mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2022.

Những con số này không chỉ là những dữ liệu khô khan mà còn phản ánh sự bất ổn của thị trường năng lượng toàn cầu và những thách thức trong việc cân bằng giữa lợi ích của người tiêu dùng, doanh nghiệp và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô của Chính phủ.

Nguyên nhân đằng sau đợt tăng giá “khủng khiếp”

Để hiểu rõ hơn về mức tăng giá xăng dầu đột biến này, chúng ta cần phân tích các yếu tố chính, bao gồm cả yếu tố toàn cầu và yếu tố nội tại trong cơ chế điều hành giá của Việt Nam.

Yếu tố giá xăng dầu thế giới

Việt Nam là một trong những quốc gia có sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung xăng dầu nhập khẩu, cả về dầu thô và sản phẩm lọc hóa dầu. Theo số liệu năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại (kim ngạch khoảng 6,8 tỷ USD) và 14,1 triệu tấn dầu thô (kim ngạch khoảng 7,7 tỷ USD). Điều này có nghĩa là mọi biến động trên thị trường dầu mỏ thế giới đều có ảnh hưởng trực tiếp và nhanh chóng đến giá xăng dầu trong nước.

Trong giai đoạn cuối tháng 2 và đầu tháng 3 năm 2026, giá dầu thô thế giới đã chứng kiến những đợt tăng mạnh do nhiều yếu tố:

• Căng thẳng địa chính trị: Các xung đột tại khu vực Trung Đông và Đông Âu tiếp tục leo thang, gây lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung từ các khu vực sản xuất dầu lớn. Điều này kích thích tâm lý đầu cơ và đẩy giá dầu lên cao.
• Quyết định của OPEC+: Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đồng minh (OPEC+) tiếp tục duy trì chính sách cắt giảm sản lượng, nhằm ổn định giá dầu ở mức cao hơn để đảm bảo lợi nhuận cho các thành viên. Việc nguồn cung bị hạn chế trong khi nhu cầu có dấu hiệu phục hồi đã tạo áp lực lên giá.
• Phục hồi kinh tế toàn cầu: Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng kỳ vọng vào sự phục hồi của các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Trung Quốc, đã thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ năng lượng tăng lên. Sự gia tăng nhu cầu đi lại, sản xuất và vận tải sau các kỳ nghỉ lễ cũng góp phần làm tăng giá.
• Biến động tỷ giá hối đoái: Đồng USD mạnh lên so với nhiều đồng tiền khác cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến giá dầu, vốn được định giá bằng USD.

Những yếu tố này kết hợp lại đã đẩy giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường Singapore (thị trường tham chiếu chính cho Việt Nam) và giá dầu Brent lên mức cao, buộc Liên Bộ Công Thương – Tài chính phải điều chỉnh giá bán lẻ trong nước.

Chính sách điều hành trong nước và Quỹ Bình ổn giá

Bên cạnh yếu tố giá thế giới, cơ chế điều hành giá xăng dầu trong nước cũng đóng vai trò quan trọng. Tại Việt Nam, giá xăng dầu được điều hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, dựa trên công thức giá cơ sở bao gồm giá xăng dầu thế giới, các loại thuế, phí, chi phí định mức và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG).

Trong kỳ điều hành ngày 5 tháng 3 năm 2026, Liên Bộ đã quyết định không trích lập và không chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) đối với tất cả các mặt hàng. Điều này có ý nghĩa lớn:

• Không trích lập: Khi giá thế giới đang tăng, việc không trích lập quỹ có thể giúp giá bán lẻ không tăng quá mạnh do không phải cộng thêm phần trích lập.
• Không chi sử dụng: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Thông thường, khi giá thế giới tăng cao, Quỹ BOG sẽ được chi ra để “bù đắp” một phần mức tăng, giúp giá bán lẻ trong nước tăng ít hơn hoặc thậm chí giữ nguyên. Tuy nhiên, việc không chi sử dụng quỹ trong đợt này cho thấy số dư Quỹ BOG có thể không còn đủ lớn để can thiệp hiệu quả, hoặc Liên Bộ muốn giá phản ánh đúng diễn biến thị trường để tránh tạo ra những kỳ vọng sai lệch về giá trong dài hạn. Quyết định này đã góp phần trực tiếp làm cho mức tăng giá lần này trở nên “khủng khiếp” hơn so với những lần có sự can thiệp của BOG.

Việc không sử dụng BOG cũng có thể là một động thái nhằm bảo toàn nguồn lực của quỹ cho những giai đoạn biến động mạnh hơn trong tương lai, hoặc để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của quỹ.

Cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam

Cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam đã trải qua nhiều lần điều chỉnh để phù hợp với tình hình thị trường và mục tiêu quản lý nhà nước. Hiện tại, việc điều hành giá được thực hiện theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 80/2023/NĐ-CP.

Tần suất điều hành

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là tần suất điều hành giá. Trước ngày 2 tháng 1 năm 2022, chu kỳ điều hành là 15 ngày/lần. Từ ngày 2 tháng 1 năm 2022 đến 16 tháng 11 năm 2023, chu kỳ này được rút ngắn xuống 10 ngày/lần. Hiện nay, theo Nghị định 80/2023/NĐ-CP, chu kỳ điều hành giá đã được rút ngắn còn 7 ngày/lần. Mục đích của việc rút ngắn chu kỳ là để giá bán lẻ trong nước phản ánh kịp thời và sát hơn với biến động của giá xăng dầu thế giới, giảm thiểu độ trễ và tránh tích tụ áp lực điều chỉnh lớn.

Công thức giá cơ sở

Giá cơ sở xăng dầu được tính toán dựa trên các thành phần chính sau:

1. Giá xăng dầu thế giới bình quân 7 ngày: Đây là yếu tố đầu vào quan trọng nhất, phản ánh biến động của thị trường quốc tế.
2. Thuế và phí: Bao gồm thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và các loại phí khác (như phí định mức kinh doanh, phí sử dụng đường bộ…). Các loại thuế và phí này được quy định bởi nhà nước và có thể thay đổi theo từng thời kỳ.
3. Chi phí định mức: Bao gồm chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức cho doanh nghiệp đầu mối. Các chi phí này được Liên Bộ Công Thương – Tài chính tính toán và công bố.
4. Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG): Đây là một công cụ vĩ mô được sử dụng để điều tiết giá. Khi giá thế giới tăng cao, quỹ có thể được chi ra để giảm áp lực tăng giá bán lẻ. Ngược lại, khi giá thế giới giảm, quỹ có thể được trích lập để tạo nguồn dự trữ.

Liên Bộ Công Thương – Tài chính là cơ quan chủ trì điều hành giá bán lẻ xăng dầu, với Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về nguồn cung và quản lý thị trường, còn Bộ Tài chính chịu trách nhiệm về các yếu tố thuế, phí, chi phí định mức và Quỹ Bình ổn giá.

Tác động của giá xăng dầu tăng đến đời sống và kinh tế

Mức tăng giá xăng dầu “khủng khiếp” như vừa qua sẽ tạo ra những tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế – xã hội Việt Nam.

Đối với người tiêu dùng

• Tăng chi phí sinh hoạt: Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đi lại hàng ngày của người dân. Với mức giá xăng RON 95-III lên 22.340 đồng/lít và E5 RON 92 lên 21.449 đồng/lít, gánh nặng chi phí di chuyển bằng xe máy, ô tô cá nhân sẽ tăng lên đáng kể, đặc biệt là đối với những người đi làm xa hoặc có nhu cầu di chuyển nhiều.
• Áp lực lạm phát: Giá xăng dầu tăng là một trong những yếu tố chính đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng cao. Chi phí vận chuyển tăng sẽ kéo theo giá các mặt hàng tiêu dùng khác như thực phẩm, hàng hóa thiết yếu, dịch vụ… tăng theo. Điều này làm giảm sức mua của đồng tiền và ảnh hưởng đến đời sống của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là người lao động có thu nhập thấp.
• Thay đổi thói quen tiêu dùng: Người dân có thể phải cắt giảm các khoản chi tiêu không thiết yếu, tìm kiếm các phương tiện di chuyển công cộng hoặc tiết kiệm năng lượng hơn để ứng phó với chi phí gia tăng.

Đối với doanh nghiệp

• Tăng chi phí sản xuất và vận chuyển: Đây là tác động rõ rệt và nặng nề nhất đối với doanh nghiệp. Các ngành nghề phụ thuộc nhiều vào vận tải như logistics, nông nghiệp, thủy sản, xây dựng sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá dầu diesel tăng cao (lên đến 23.037 đồng/lít). Chi phí vận chuyển nguyên vật liệu, thành phẩm sẽ đội lên, làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Ảnh hưởng đến lợi nhuận: Khi chi phí đầu vào tăng, doanh nghiệp đứng trước hai lựa chọn: một là tăng giá bán sản phẩm, hai là chấp nhận giảm lợi nhuận. Cả hai lựa chọn đều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường cạnh tranh và sức mua yếu.
• Giảm động lực đầu tư: Sự biến động khó lường của giá năng lượng có thể khiến doanh nghiệp ngần ngại trong việc mở rộng sản xuất hoặc đầu tư mới, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế chung.
• Ngành dịch vụ: Các dịch vụ vận tải hành khách (taxi, xe khách, xe công nghệ) cũng sẽ phải điều chỉnh giá cước, gây áp lực lên người dân và các ngành liên quan đến du lịch.

Đối với kinh tế vĩ mô

• Áp lực lạm phát: Giá xăng dầu tăng mạnh là một trong những yếu tố chính gây áp lực lạm phát, đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước phải có những chính sách tiền tệ phù hợp để kiểm soát.
• Ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP: Chi phí đầu vào tăng cao có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng của các ngành sản xuất, dịch vụ, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng GDP của cả nước.
• Cân đối ngân sách: Việc điều hành Quỹ Bình ổn giá cũng đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo nguồn lực cho các trường hợp khẩn cấp, đồng thời không gây méo mó thị trường.

Giải pháp và dự báo

Trước những tác động tiêu cực của giá xăng dầu tăng cao, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cần có những giải pháp đồng bộ để giảm thiểu thiệt hại và ổn định thị trường.

Các giải pháp có thể triển khai

• Sử dụng Quỹ Bình ổn giá một cách linh hoạt: Mặc dù trong kỳ điều hành gần đây không sử dụng BOG, nhưng trong tương lai, khi giá thế giới tiếp tục biến động mạnh, việc sử dụng quỹ một cách hợp lý và minh bạch vẫn là cần thiết để giảm bớt gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.
• Điều chỉnh các loại thuế, phí: Cân nhắc điều chỉnh các sắc thuế và phí liên quan đến xăng dầu (như thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt) trong những thời điểm giá thế giới tăng quá cao. Đây là giải pháp đã từng được áp dụng và mang lại hiệu quả nhất định.
• Thúc đẩy sản xuất trong nước: Khuyến khích và tạo điều kiện cho các nhà máy lọc hóa dầu trong nước như Nghi Sơn, Dung Quất hoạt động ổn định, hiệu quả, đáp ứng tối đa nhu cầu nội địa, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.
• Phát triển năng lượng tái tạo và phương tiện giao thông xanh: Về dài hạn, đầu tư vào các nguồn năng lượng thay thế và phát triển hạ tầng cho xe điện, xe hybrid sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào xăng dầu hóa thạch, từ đó giảm thiểu tác động của biến động giá dầu thế giới.
• Hỗ trợ doanh nghiệp và người dân: Triển khai các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các ngành nghề chịu ảnh hưởng nặng nề nhất (vận tải, logistics) thông qua các gói hỗ trợ tài chính, giảm thuế, phí khác.
• Tăng cường thông tin, truyền thông: Giải thích rõ ràng về cơ chế điều hành giá, nguyên nhân tăng giá để người dân và doanh nghiệp hiểu và có sự chuẩn bị tâm lý, kế hoạch phù hợp.

Dự báo xu hướng

Với tình hình địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất ổn, chính sách cắt giảm sản lượng của OPEC+ và sự phục hồi nhu cầu năng lượng, giá xăng dầu thế giới được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao và có thể còn nhiều biến động trong thời gian tới. Các chuyên gia nhận định rằng, rất khó để giá dầu thô giảm sâu trong ngắn hạn, và do đó, áp lực lên giá xăng dầu bán lẻ trong nước vẫn sẽ còn hiện hữu. Người tiêu dùng và doanh nghiệp cần chuẩn bị tinh thần cho một giai đoạn chi phí năng lượng cao hơn, đồng thời tích cực tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng.

Điều có thể bạn chưa biết

• Mức tăng 7.132 đồng/lít của dầu hỏa vào ngày 5 tháng 3 năm 2026 là mức tăng kỷ lục từ trước đến nay đối với mặt hàng này trong một kỳ điều hành giá tại Việt Nam.
• Cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam đã thay đổi tần suất điều chỉnh đến 3 lần trong vòng vài năm trở lại đây: từ 15 ngày/lần (trước 2/1/2022) xuống 10 ngày/lần (từ 2/1/2022 đến 16/11/2023) và hiện tại là 7 ngày/lần theo Nghị định 80/2023/NĐ-CP.
• Việt Nam là một trong những quốc gia có sự phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng. Năm 2025, tổng kim ngạch nhập khẩu xăng dầu các loại và dầu thô của Việt Nam lên tới khoảng 14,5 tỷ USD.
• Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) được thành lập với mục đích ổn định giá bán lẻ trong nước, nhưng việc sử dụng và trích lập quỹ này không phải lúc nào cũng được thực hiện. Quyết định không trích lập và không chi sử dụng BOG trong kỳ điều hành ngày 5 tháng 3 năm 2026 là một yếu tố quan trọng khiến giá tăng mạnh.
• Giá xăng RON 95 và dầu diesel đã đạt mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2022, thời điểm thế giới chứng kiến cú sốc năng lượng lớn do cuộc xung đột Nga-Ukraine bùng nổ.

Câu hỏi thường gặp về Giá xăng dầu tăng khủng khiếp